Źródło do poezji Emilii Dickinson

EN

Pierwodruk poezji Emilii Dickinson z roku 1890, w edycji Thomasa Wentwortha Higginsona i Mabel Loomis Todd, został skrytykowany jako obszerna redakcja oryginalnej poezji. Dla swej publikacji w roku 1955 Thomas Herbert Johnson użył kopii z fascykułów. Możemy porównać owe kopie, pierwodruk i — w miarę potrzeby — wydanie Johnsona, aby mieć pogląd.

Moje Google Drive ma Materiał źródłowy i linkuje z rękopisami fascykułów ułożonymi według pierwodruku. Wystarczy otworzyć dwa okna przeglądarki. Dostęp do pierwodruku daje Internet Archive, Emily Dickinson, Poems, 1890.

Archiwum Emilii Dickinson pozwala przeglądać próbki wedle treści; wpisujemy poszukiwaną frazę w polu wyszukiwania. Spróbujmy linku: http://www.edickinson.org/editions/1/image_sets/235351

A jeśli się spodoba, można też pracować z moją edycją, Wiersze Emily Dickinson, druk lub Internet Archive, Creative Commons.

Wedle opisów, Emilia Dickinson tolerowała poradę Thomasa Wentwortha Higginsona, który był także jej wieloletnim znajomym. Napisała mu w liście: Dziękuję za ów chirurgiczny zabieg; nie był tak bolesny, jak się spodziewałam. Przynoszę inne, jako że jest o nie zapytanie, choć mogą się niewiele różnić (jak opublikowano w The Atlantic).

Pierwodruk jednak utyka, głównie na kształcie zwrotki, a ja chciałam po prostu edycji dla mojej półeczki szczęścia, czyli żeby być naprawdę zadowoloną.

Johnson używał głównie myślników lub kresek, a Higginson i Todd regularnej interpunkcji dla czegoś, co wygląda na znaczniki strukturalne w pisemnych próbkach. Zobaczmy próbkę J67, Sukces:

Oznaczenia te nie są ani interpunkcją, ani myślnikami czy kreskami. W J67 mamy znaczniki wokół słów today czy defeated. Thomas Johnson oddzielił słowo dying myślnikami, a interpunkcję dla inych słów wybrał jak w Masque of Poets. Był w tym bardziej arbitralny niż Higginson i Todd, którzy kierowali się w znakach przestankowych standardem.

Porównajmy próbkę J113, Our Share of Night, gdzie tagi strukturalne przy końcu wersu wcale nie wyglądają na myślniki.

Druk Johnsona:
Our share of night to bear —
Our share of morning —
Our blank in bliss to fill
Our blank in scorning —

Myślnik zazwyczaj zaznacza frazowego prekursora i to właśnie robi w pierwodruku. W edycji Johnsona rola ta jest utracona.

Interpunkcja oczywista, jak przecinek dla niedefiniujących zdań czasowych, bywa w manuskryptach pominięta.
So bashful_when I spied her… (Natura XIX)
Kwiat czy zioło nie jest przenośnią, a osoba poetycka roślinę niesie. Roślina jest „nieśmiała” — rośnie w listowiu — nie chowa się w chwili zbliżenia się poetki. As children bid the guest, Natura XVII, daje kwiatom oczy i usta, ale z uczuciem jakie dotyku nie używa: poetka bawi się myślą o porach dnia i zachowaniu roślin (niektóre zamykają na noc kielichy) tylko jako obserwator.

Pióro Wordsworth & Bläck, $19.99
Stalówka średnia, 6 nabojów, tłoczek, oraz eleganckie etui twarde.

Dla następującego porównania notuję głównie różnice w słowach i frazach. Interpunkcja staje się częścią obrazu tylko gdy półeczka szczęścia wymaga, a dopasowanie zaznaczam jako {P}. Tematyczna reorganizacja jest oznaczona jako {T}, pisownia jako {S}, a gramatyka jako {G}. Tam, gdzie pierwodruk i manuskrypt zgadzają się w treści, zaznaczam to A i załączam z pierwodruku jak jest, chyba że stosowałyby się inne znaczniki.

ŻYCIE

(1) I. Sukces {T}
Johnson kończy wiersz następująco:
The distant strains of triumph
Burst agonized and clear!

Jako że tony triumfu są odległe, a zwycięstwo wroga przejściowe, Higginson i Todd radzą sobie z sensem lepiej:
The distant strains of triumph
Break, agonized and clear.

Przerwany triumf daje chwilę ciszy, gdzie tylko poetka by wołała, jeśli zastosować wykrzyknik. Rozstrzygnięcie na rzecz półeczki szczęścia: treść pierwodruku, z układem tematycznym jak w Masque of Poets. Proszę porównać Notki względem Thomasa Nilesa, wydawcy.

(2) II. Nasz wymiar nocy / A
Interpunkcja w fascykułach i Johnsonie:
Some lose their way!

Interpunkcja w pierwodruku:
Here a star, and there a star,
Some lose their way.
Here a mist, and there a mist,
Afterwards — day!

Interpunkcja jak wykrzyknik, pytajnik, lub myślnik, traci na sile i oddziaływaniu, gdy jej nadużywać. Idę za pierwodrukiem.

(3) III. Rouge et noir / A {P}

(4) IV. Rouge gagne {S}
Treść pierwodruku:
Life is but life, and death but death!
Bliss is but bliss, and breath but breath!
And if, indeed, I fail,
At least to know the worst is sweet.
Defeat means nothing but defeat,
No drearier can prevail!

Fascykuł próbka P90-4, J172:
No drearier can befall!

Trente et Quarante to gra w karty. W jednym kontekście z wiarą i obietnicą życia pozagrobowego, czasownik to befall implikowałby predestynację: ludzie byliby zbawieni lub potępieni niezależnie od własnego postępowania. Poezja nie daje dowodu takiej wiary (porównajmy Jeśli jedno uchronię od upadku serce), a grę wygrywa się przewagą. Półeczka szczęścia: pierwodruk, Niebo z dużej litery, jako standardowe odniesienie do religii.

(5) V. Koniec burzy wielkej
Edycja Johnsona ignoruje sugerowane w fascykule poprawki:
Then a softness — suffuse the Story
And a silence — the Teller’s eye
And the Children — no further question
And only the Sea — reply

Pierwodruk da się woleć także dla liczby czasownika:
Then a silence suffuses the story,
And a softness the teller’s eye;
And the children no further question,
And only the waves reply.

(6) VI. Jeśli jedno uchronię od upadku serce / A

(7) VII. Prawie! {P} {T}
Fascykuł i Johnson:
So unsuspected Violets
Within the meadows go
Too late for striving fingers
That passed, an hour ago!

Pierwodruk:
So unsuspected violets
Within the fields lie low;
Too late for striving fingers
That passed, an hour ago.

Wiersz jest o wiejskim spacerze, co wnosi w obraz lokomocję, a fiołki same nigdzie nie chodzą. Powtarzalność krótkich słówek o bliskich kształtach, jak go ~ ago jest stylistycznie słaba, jak na ukończoną poetycką formę. Wysokie samogłoski zyskują we frazie within the fields lie low.

Moja półeczka podąża za pierwodrukiem, z dodatkowym przecinkiem:
So unsuspected, violets…

(8) VIII. Jeleń, zraniony / A

(9) IX. Przyjemności wpierw
Wedle próbki J536, edycja Johnsona ignoruje sugerowaną w fascykule korektę:
The privilege to die —

Pierwodruk:
The liberty to die.
Aby serce jako ludzkie uczucia przynależało też z duszą, sens ma wolność; przywilej mógłby sugerować przeświadczenie o wypełnionym torturą życiu także po śmierci, nieobecne w tej poezji. Proszę porównać Rouge Gagne (Życie IV) i Webstera 1828, dla paregoric, elixir oraz inquiry, jako korelujących z truth.
Internet Archive
Webster 1828 tom I
Webster 1828 tom II

(10) X. W bibliotece {T}
Próbka J371 to być może największa rozmaitość ze wszystkich, w kształtach litery T. Powtarzanie leksemów jak of man/a man, ascertain/certainty, może skłaniać do nacisku na ostatnią sylabę w czasowniku to ascertain: takiego efektu poezja ta nie stosuje (a ludzie mogą czytać raz za razem, z przyjemnością).
Johnson:
His quaint opinions – to inspect —
His thought to ascertain
On Themes concern our mutual mind —
The Literature of Man

What interested Scholars – most —
What Competitions ran —
When Plato – was a Certainty
And Sophocles – a Man

…As One should come to Town —
And tell you all your Dreams – were true —
He lived – where Dreams were born

Pierwodruk:
His quaint opinions to inspect,
His knowledge to unfold
On what concerns our mutual mind,
The literature of old;

What interested scholars most,
What competitions ran
When Plato was a certainty,
And Sophocles a man;

…As one should come to town
And tell you all your dreams were true:
He lived where Dreams were sown.

Moja półeczka szczęścia: pierwodruk z treścią ułożoną w zwrotki tematyczne, czyli bez uwagi na ścisłe klasycystyczne proporcje.

(11) XI. W szaleństwie / A
Proszę porównać Notki do poezji Emilii Dickinson dla jej użycia łaciny; notki mówią też o inspiracji poetki łaciną zarówno jak greką.

(12) XII. O nic innego nie poprosiłam
Edycja Johnsona ignoruje sugerowaną korektę.
I asked no other thing —
No other — was denied —
I offered Being — for it —
The Mighty Merchant sneered

Moja półeczka szczęścia: pierwodruk.
I asked no other thing,
No other was denied.
I offered Being for it;
The mighty merchant smiled.

(13) XIII. Zastrzeżenie
Edycja Johnsona całkowicie ignoruje poprawki. Pierwodruk nie ma lids zamiast valves: z postacią kobiety w obrazie, lids kolokują z powiekami, a skała robiłaby ciężkie wrażenie; valves mogą przywodzić na myśl serce, stanowcze wobec wpływu (furtka kobiety jest „skromna”). Rush może pozostać zignorowane, gdyż przed syntetyczną gumą większość wycieraczek robiono z sitowia.

(14) XIV. Sekret / A

(15) XV. Samotny dom {P}
Moja półeczka szczęścia: przyjmuję jedną sugerowaną korektę, na rzecz samogłosek wysokich, antique w miejsce ancient.

(16) XVI. Walczyć głośno / A

(17) XVII. Świtanie / A {T}

(18) XVIII. Księga męczenników / A

(19) XIX. Bolenia tajemnica
Archiwum Emilii Dickinson nie dostarcza zdjęcia. Johnson używa potencjalnie dialektalnego kształtu begun, gdzie pierwodruk ma regularną drugą formę, began. Jego edycja nie ma rzeczownika realms, który w pierwodruku wskazuje na rząd syntaktyczny: Its infinite realms contain…
Johnson:
Its Infinite contain…
Proszę porównać Notki, względem sensu słów i ludzkiego doświadczenia życiowego.

(20) XX. Nigdy warzonego napoju kosztuję
Thomas Johnson wydrukował cudzysłowie na „landlords” i „drams”, co przyniosło zbędną dosłowność dla pijanej pszczoły, wrót naparstnicy, gospód gładkiego błękitu, oraz innych fraz poetyckiej wyobrażeniowości.

(21) XXI. Księga jakaś / A {T}

(22) XXII. Nie miałam czasu na nienawiść
Archiwum Emilii Dickinson nie dostarcza zdjęcia. Gdzie pierwodruk relacjonuje, Johnson używa formy subjunctivus:
The little Toil of Love —
I thought
Be large enough for Me —

Moja półeczka szczęścia podąża za pierwodrukiem, jako że ocena bywa, iż się zmienia, także w uczuciach,
The little toil of love, I thought,
Was large enough for me.

(23) XXIII. Bezpowrotnie / A

(24) XXIV. Czy ma barka zatonęła w morzu / A {T}

(25) XXV. Miał ci Baltazar pismo / A {P}
Półeczka: dostosowuję interpunkcję, aby uniknąć wrażenia, iż brakuje wyrażenia spajającego:
Belshazzar’s correspondent
Concluded — and begun
In that immortal copy:
The conscience of us all
Can read without its glasses
On revelation’s wall.

(26) XXVI. Mózg, w swoim zagłębieniu / A

MIŁOŚĆ

(1) I. Mój
Próbka J528 sugeruje korekty jak bolts w miejsce bars, oraz while the ages steal zamiast long as ages steal; natomiast delirious charter miałoby zostać zastąpione przez good affidavit. Próbka nasuwa „ćwiczenie na przebitkę”.

Powszechną w owych czasach praktyką było przepisywanie za inną osobą w nauce pisania. Mogło to skutkować alternatywnymi kształtami liter, proszę porównać kształt H w Na próżno poniżej.

(2) II. Legat
Kopia z fascykułu ma kształt słowny „sire” w miejsce „sweet”. Proszę porównać Notki do poezji Emilii Dickinson, także względem zwyczaju trzymania w czasach poetki kajetów, oraz zaraz tutaj następny zapisek.

(3) III. Zmienić się?
Próbka rękopiśmienna ma kształ słowny „sir” w miejsce „friend”, oraz wykrzykniki zamiast znaków zapytania. W kontekście panna żonkil robi wrażenie jednak przyjazne, raczej niż różnicy w statusie czy innej jakości. Pytajniki lepiej pasują do przyjaznego entuzjazmu. Proszę porównać Webstera 1828, to daff, odsunąć, odrzucić.

(4) IV. Suspens / A

(5) V. Ustępstwo
Pierwodruk nie zawiera ostatniej zwrotki rękopisu J275. Zwrotka pierwsza opowiada o książce krótko opisującej Boga, a fraza the whole of me, „istna ja”, rozwija wątek wystarczającości takiego opisu. Książka ta jest prawdopodobnie słownikiem, proszę porównać Notki.

Zwrotka fascykułu narzucałaby obraz intymnej relacji, wprowadzając odniesienia do części ciała, brow to barefoot.

Większość różnic między pierwodrukiem a rękopiśmiennymi kopiami wygląda na kiepski żart z poetki — kobiety stanu wolnego — implikując, iż szaleńczo szukałaby mężczyzny. W Bibliotece wersy fascykułu dla ascertaining oraz man miałyby konsekwencję w idei jak a born Dream, „urodzone marzenie”, proszę porównać notkę wyżej. Tutaj kobieta obiecywałaby miłość bądź życie warte Boga, jeśli zmienić obiekt myśli z książki na mężczyznę.

Nie tylko taka zmiana obiektu myśli sprawia, że wierzę, iż zwrotka ta jest wstawką. Pierwodruk to zbiór utworów wyglądających na werbalnie zainspirowane Websterem 1828, podczas gdy dodatkowa zwrotka fascykułu dla Surrender — jak się nie poddać i zastanowić — może korelować z dopiskami fascykułu dla utworu Mine oraz innym słownikiem, ale nie z Surrender jak w pierwodruku czy Websterem. Pierwodruk nie zawiera także „poprawek” dla utworu Mine.

To może myśl naturalna, jak używać słowników wcześnie, że słowa występują: nie tylko jako hasła, ale też w definicjach. Moim wczesnym doświadczeniem był słownik łacińsko-polski Łukasza Koncewicza, gdzie umiałam użyć haseł tylko gdy były podobne dzięki etymologii, po prostu zaciekawiona dzieciak.

Powiedzmy, że wybieramy kilka kształtów słownych, jak grave od łacińskiego gravis, bay od łacińskiego baia, a triangle od triangulum. Czytamy słownik pod kątem wybranych słów i układamy wiersze. W Websterze 1828 wszystkie nasze trzy kształty spotykają się na stronie 232, w haśle base.

Oto znajdujemy sensy jak najniższy bądź najpoważniejszy ton w muzyce (Jest nachylenie światła, Natura XXXI); ludowa gra, zwana też bays lub prison bars (Mój, Miłość I); a możemy się dowiedzieć, że każdy bok trójąta da się nazwać jego podstawą, ale najlepiej pojęcie to stosuje się do strony równoległej z horyzontem. Dla tego kształtu spróbujmy One Dignity, Czas a Wieczność I.

Kiedy sprawdzić Webstera 1828 dla bolts jak sugerowane dla korekty wiersza Mine, wraz z Gray’s Inn wynurzy się z internetu imię Emerson oraz King’s Bench i Common Pleas,[1] dla good affidavit jak możemy powyżej tę frazę zobaczyć w kopii z fascykułu (Mój, Miłość I). Jednak to prison bars oraz delirious charter korelują z Websterem 1828, proszę też porównać Notki do poezji Emilii Dickinson.

„Słownikiem od wstawek” mógł być ów autorstwa Josepha Emersona Worcestera. Jego rywalizację z Websterem opisano jako „słownikową wojnę”: Noah Webster amerykanizował, a Joseph Worcester „brytycyzował”. [2] Wstawek i modyfikacji z fascykułów nie dokonałby przyjaciel.

Worcester był słownikiem „na który, jak powszechnie wiadomo, ludziom literatury w tej metropolii specjalny statut zezwala składać przysięgę zamiast na Biblię”, napisał Oliver Wendell Holmes senior (1809–1894), medyk i autor z Bostonu, jeden z poetów Fireside. Nie implikuję go na autora good affidavit, „dobrego świadectwa”.

Unikajmy komentowania prywatności Emilii Dickinson, gdyż nie ma nikogo zdolnego twierdzić, że go zaproszono. Tylko jako osoba która mówi co widać — możliwa jest rzecz przeciwna, Emilia Dickinson nie rozpaczała za towarzystwem. Jej bliski przyjaciel zmarł, a ona nie była chętna mieć innego. Napisała wedle relacji do Tomasza Higginsona: Kiedy byłam małą dziewczynką, miałam przyjaciela; uczył mnie o Nieśmiertelności. Sam ośmieliwszy się jej zbyt blisko, nigdy nie wrócił (The Atlantic).

Z Potomakiem, Czas i wieczność, XXXIII:
Byłam mała, gdy zmarła kobieta.
***
… Dumnych obydwoje,
Kobieta i jej chłopiec
Mi przed umysłem, w tę i z powrotem,
Jak w niebo patrzę.

Dowód (Miłość VIII) opowiadałby o znajomości o początkach innych niż romans.
Iż zawsze kochałam,
Przynoszę ci dowód:
Że zanim kochałam
Kochałam, tylko nie dość.

(6) VI. Jeśli cię czekać jesienią
„Wyrzuciwszy to z siebie” w notce do Ustępstwa, tutaj dodam tylko, że moja półeczka szczęścia definitywnie nie jest za wersją fascykułu także dla tego wiersza. Opisuję moje zastrzeżenia w Notkach i zachowuję pierwodruk.

(7) VII. Z kwieciem / A

(8) VIII. Dowód / A

(9) IX. Masz li w serduszku źródełko
Pierwodruk:
Then look out for the little brook in March…

Rękopis fascykułu oraz Johnson:
Why, look out for the little brook in March…
Następna zwrotka ma frazę and later, podkreśloną; natomiast wokatywnego why nadal się używa w sensie „co by nas tak ominęło”, proszę porównać Przeniesienie, zaraz następne w pierwodruku.

(10) X. Przeniesienie / A {T}

(11) XI. Ujście / A {T}

(12) XII. Na próżno {P} {T}
Kopia J640 fascykułu ma nietypowy kształt litery „x”. Sugerowana korekta, consequence w miejsce excellence, implikowałaby predestynację (proszę porównać Rouge Gagne). Exercise zamiast sustenance, oraz white zamiast pale pierwodruku, usuniętemu privilege nie jest sugerowane zastępstwo.

White pojawia się też wraz z fire we wstawce do Surrender. Z kolei alternatywny kształt H może wizualnie robić wrażenie jak white ideal, „biały ideał”, w utworze White Heat (J365).

Nie wygląda na to, by utwór White Heat przynależał z Hemlock (Natura XXX). Może przyjść na myśl cytat z Ralpha Waldo Emersona: „Rozważany filozoficznie, wszechświat składa się z Natury i Duszy” [3]. Nie ma jednak dla zapisu fascykułu żadnej konsekwencji, ani wspólnej ramy odniesienia dla tych utworów w ich poetyckim nastroju.

(13) XIII. Wyrzeczenie / A (kopia F325)

(14) XIV. Chrzcielnica miłości / A (kopia P90-40)

(15) XV. Zmartwychwstanie / A {T}

(16) XVI. Apokalipsa
Kopia fascykułu:
How odd the girl’s life looks
Behind this soft eclipse
I think that Earth feels so
To folks in Heaven now

Pierwodruk:
How odd the girl’s life looks
Behind this soft eclipse!
I think that earth seems so
To those in heaven now.

Kształt słowny folks byłby dziwnie potoczny, biorąc pod uwagę styl Emilii Dickinson ogólnie, a seeming zgadza się tu z czasownikiem to look lepiej niż feeling. Pierwodruk nie pisze Ziemi i Nieba z dużej litery, co ja robię na rzecz mojej półeczki szczęścia oraz językowego standardu.

(17) XVII. Żona {T}
Fascykuł: in using wear away; pierwodruk: in using wore away. Moja półeczka szczęścia: pierwodruk ze zwrotką tematyczną.

(18) XVIII. Apoteoza / A {T}

NATURA

(1) I. Nowe stopy chodzą po moim ogrodzie / A

(2) II. Kwiecie maja / A {T}

(3) III. Dlaczego? / A

(4) IV. A może tobie by kwiat kupić? / A {T}

(5) V. Miodu znacznik firmowy / A

(6) VI. Piosnką posłużenie / A

(7) VII. Pszczoła się mnie nie boi / A
Próbka P90-51 notuje utwór na tej same kartce z Sukcesem.

(8) VIII. Letnie zastępy / A {P} {T}

(9) IX. Trawy {P} {T}
Próbka F379 ma propozycje korekty niezawarte w pierwodruku.

(10) X. Dróżka co jej człek nie zrobił
Archiwum Emilii Dickinson nie dostarcza zdjęcia;
Pierwodruk:
If town it have, beyond itself,
’T is that I cannot say;
I only sigh, no vehicle
Bears me along that way.

Moja półeczka podąża za pierwodrukiem.

Johnson:
If Town it have — beyond itself —
’T is that — I cannot say —
I only know — no Curricle that rumble there
Bear Me —

(11) XI. Letni kapuśniaczek / A

(12) XII. Chorał dnia {P} {T}
Utwór został zachowany na osobnych kartkach papieru; Johnson datował je na 1858 oraz 1862 i uznał za osobne wiersze. Dał on „części pierwszej” nieprzekonujące zakończenie — przerywa rozwój wypadków:
So looking on — the night — the morn
Conclude the wonder gay —
And I meet, coming thro’ the dews
Another summer’s Day!

Pierwodruk zachowuje rzecz w całości i daje utworowi rozwinąć się do następnego świtu:
The heaven unexpected came,
To lives that thought their worshipping
A too presumptuous psalm.

Pierwodruk ma w pierwszej zwrotce rozwinięcie frazowe:
A something in a summer’s noon,
An azure depth, a wordless tune,
Transcending ecstasy.

Kopia z fascykułu oraz Johnson ogranicza się do rzeczowników.
A something in a summer’s noon —
A depth — an Azure — a perfume —
Transcending ecstasy.

Rękopis z fascykułu ma, znowu, fonemiczną repetytywność:
Like flowers that heard the news of dews

Pierwodruk:
Like flowers that heard the tales of dews

(13) XIII. Zachodu słońca morze {P}
Fascykuł i Johnson prezentowaliby kupców znikających „like orioles”, gdzie efekt wizualny jakiego można doznać gdy ptak zeskoczy z ogrodzenia, nie przemawia wcale jako pomysł na ludzki biznes. Dalej, kształt słowa orioles jest podatny na językową ekwiwalencję; moglibyśmy powiedzieć (orioleez) lub (orioulz), a to może drobna, ale przeszkoda na pozycji jak koniec zwrotki (i wiersza). Idę za pierwodrukiem: vanish with fairy sails.

(14) XIV. Pąsowa dzięcielina {P} {T}
Kopia z fascykułu:
Her sturdy little countenance
Against the wind be seen…

Pierwodruk: is seen; moja półeczka szczęścia: pierwodruk i zwrotki tematyczne.

(15) XV. Pan pszczoła / A {T}

(16) XVI. Przeczucie / A

(17) XVII. Jak dzieciaki, gdy mówią gościom dobranoc / A

(18) XVIII. Aniołki, o wczesnym poranku / A {P}

(19) XIX. Nieśmiała tak / A

(20) XX. Dwa światy / A {P} {S}
Piszę Judgment z dużej litery wedle regularnej pisowni dla odniesień do Chrześcijaństwa oraz religii ogółem.

(21) XXI. Góra / A {P}

(22) XXII. Dzień / A {P} {T}

(23) XXIII. Motyla szatka / A

(24) XXIV. Wiatr {P} {T}
Wierzę, że kopia fascykułu ma 12-wersową wstawkę. Jak w przypadku Surrender, wszystkie zmiany miałyby następujące cechy.

  • Osobowa projekcja na antropomorfiźmie:
    Obiekt myśli zostaje przesunięty z nieosobowego (tutaj to wiatr), inwokując części ciała narratora.

Antropomorfizm:
The wind does, working like a hand
Whose fingers brush the sky..

Projekcja osobowa:
Inheritance, it is, to us
… gotten not of fingers —
And inner than the Bone —

„Ręka” wedle pierwodruku nie ma nawet jednej kości. W porównaniu z Emancypacją, fragment wygląda na napisany przez kogoś innego.

  • Antynomia lub sprzeczność względem egzystencji materialnej:
    Zjawisko meteorologiczne takie jak wiatr może być dla istoty ludzkiej dziedzictwem, twierdzi fragment po to, by czerpać ruch ze szczątków żywej materii ludzkiej:
    And even in the Urn,
    I cannot vouch the merry Dust
    Do not arise and play…

W Surrender wstawka twierdziłaby, iż kobieta czyni z kurzu dar — jakby ziemski opad cząsteczek brudu był tym, czym się ludzie przejmują w „raju jakimś oddalonym”. Trzecia osoba gramatyczna zastępuje pierwszą, dla osoby poetyckiej.

  • Nietypowa fraza czasownikowa:
    Beyond the trait to take away
    By Robber

Porównajmy Samotny Dom, rozważny względem egzystencji materialnej zarówno jak czasownikowej frazy. Odnotujmy tylko, że próbka F334A ma jako jedyna pojedyncze słówko, overhead, za cały początkowy wers. O nietypowych predykatach mówi też notka dla Rydwanu.

(25) XXV. Śmierć i życie / A {T}

(26) XXVI. To było potem / A

(27) XXVII. Indiańskie lato {P}
Pierwodruk:
These are the days when skies put on
Kopia z fascykułu i Johnson: resume.

To put on ma sens jako udawać, przybierać; prawdziwy czerwiec to na pszczole żadne oszustwo (zwrotka zaraz potem). Czasownik to resume dawałby kontur samogłosek o akcencie na tej samej jakości, [U], w czterech kolejnych wersach — ściśle niezdrowy pomysł.

Johnson konkluduje następującymi wersami:
Oh Last Communion in the Haze—
Permit a child to join.

Thy sacred emblems to partake
Thy consecrated bread to take
And thine immortal wine!

Partake i take to owa leksemiczna powtarzalność, którą możemy porównać w Life VII, Almost. W poezji da się „z tym wywinąć” tylko w utworach żartobliwych, jak Motyla szatka. Więcej, Webster 1828 wyjaśnia communion jako dawanie i otrzymywanie — pierwodruk przekonuje, nie tylko konturem samogłosek.
Thy consecrated bread to break,
Taste thine immortal wine!

(28) XXVIII. Jesień / A

(29) XXIX. Chmurność
Próbka P90-73 sugeruje korektę, wizualnie parties. Podążam za pierwodrukiem.

(30) XXX. Choina / A {T}
Webster 1828 mówi, że satin spar to selenit, wapień włóknisty, a rathoffite to nazwa minerału sprowadzanego ze Szwecji. Przeglądanie Webstera 1828 dla kształtu słowa „spar” może pomóc docenić tę poezję (inne przykłady to truth, true, grave).

(31) XXXI. Jest nachylenie światła / A

CZAS A WIECZNOŚĆ

(1) I. Jedna, a dla wszystkich renoma / A {P}

(2) II. Za późno
Próbka P90-77 ma słówko joy w miejsce glee pierwodruku. Taka substytucja nasuwałaby, iż osoba „kochająca” mogłaby się cieszyć ze śmierci osoby „kochanej”, a wiersz nie daje gruntu takiemu podejrzeniu. Proszę się zwrócić do Notek po frazę „glee and glory”.

Piszę Victory z dużej litery, gdyż łacińskie słówko to victoria, o kształcie takim samym, jak imię owej królowej. Wszystkie kopie z fascykułów mają ten rzeczownik z dużej litery.

(3) III. Astra castra / A
Próbka P90-78 sugeruje korekty nieobecne w pierwodruku. Podążam za pierwodrukiem.

(4) IV. Bezpieczni w alabastrowych swoich izbach
Proszę zobaczyć Notki co do „mechanicznego” błędu w odręcznej próbce F124B.

(5) V. Na burzy przeciągłej {P}

(6) VI. Z pozłoci / A {G}
Próbka P90-81 sugeruje korekty nieobecne w pierwodruku. Implies zamiast concede interpretowałoby Meadows jako rzeczownik własny. Możemy porównać opis wizyty Petera Parleya w Londynie z okazji koronacji królowej Wiktorii, jednak nie pasuje on tu wcale do kontekstu.[4] Jedynym wiktoriańskim odniesieniem w tomie jest wiersz Too Late. Dla mojej półeczki szczęścia dostosowuję liczbę czasownika, meadows concede.

(7) VII. Stawiając żagiel / A

(8) VIII. Życzliwie spójrz wstecz na czas / A

(9) IX. Wkroczył orszak / A {T}

(10) X. Dla piękna umarłam
Fascykuł i druk Johnsona:
“And I — for Truth — Themself are One —
We Brethren, are” He said —

Pierwodruk:
“ And I for truth, the two are one;
We brethren are”, he said.

(11) XI. O wiele spraw / A {P}

(12) XII. Naprawdę
Archiwum Emilii Dickinson nie udostępnia zdjęcia. Johnson nie różni się od pierwodruku zawartością słowną.

(13) XIII. Pogrzeb / A {T}

(14) XIV. Podziękować jej poszłam / A {T}

(15) XV. Umierające, widziałam oko
Kopia rękopiśmienna przedstawia niespójne sugestie korekty, somewhat w miejsce something. Poza tym, nie ma między pierwodrukiem a rękopiśmiennym fascykułem żadnej różnicy w zawartości.

(16) XVI. Schronienie / A {G}
Dla mojej półeczki szczęścia mam sam kształt słowny stuff, a nie frazę a stuff: nie było, a też i nadal nie ma takiego poetyckiego użycia.

Co do poetyckiej miary, stuff mogło tu być użyte tak, jak something bywa dzisiaj: szukając rymu, moglibyśmy napisać „sth”, zanim wymyślimy rozwiązanie. Materiał piśmienny z czasem mógłby się stać fait accompli.

(17) XVII. Nigdy nie widziałam wrzosowiska {S}

Pierwodruk:
I never saw a moor,
I never saw the sea;
Yet know I how the heather looks,
And what a wave must be.

Johnson: And what a Billow be.

I never spoke with God,
Nor visited in heaven;
Yet certain am I of the spot
As if the chart were given.

Johnson: As if the Checks were given—

Webster 1828 opisuje billow jako wielką falę lub wzniesienie się morskiej wody powodowane zwykle gwałtownym wiatrem. Słownik porównuje kształt słowny check dla skojarzeń jak gra w szachy, lub starzenie się, obwinianie czy karcenie.

Hasło travel nie ma odniesienia do travelers checks: American Express wydał swoje pierwsze w roku 1891, a Brytyjska pisownia pozostaje cheques. Podążam za pierwodrukiem.

(18) XVIII. Kompani / A

(19) XIX. Wiedzieć bodaj jak ścierpiał / A

(20) XX. Noc ostatnia, której żyła
Fascykuł i druk Johnsona mają, jak wierzę, wstawkę — z atypową frazą czasownikową, sprzecznością, i przesunięciem osobowego odniesienia.
As We went out and in
Between Her final Room
And Rooms where Those to be alive
Tomorrow were, a Blame

Z dużej tu litery Those może sugerować zaimek. Porównajmy Miłośc XVI, Apokalipsę:
I think that Earth seems so
To those in Heaven now.

Winie przeczy zazdrość:
Tomorrow were, a Blame
…A Jealousy for Her arose
So nearly infinite—

Co do stylu Emilii Dickinson, pomieszczeń i ludzi, jest Suspens, Miłość IV.
Elysium is as far as to
The very nearest room,
If in that room a friend await
Felicity or doom.

Jest Dla piękna umarłam, Czas a Wieczność, X:
And so, as kinsmen met a night,
We talked between the rooms…

Fraza jak between a room, w liczbie pojedynczej, może sugerować przegrodę i kontekst medyczny. Webster i Worcester różnią się pod względem występowania kształtów słownych compartment oraz bay. Higginson-Todd koreluje z Websterem 1828.

Czy Holmes senior byłby zazdrosnym poetą? Był pionierskim lekarzem, rozpoznając zakaźność gorączki poporodowej. Inny lekarz, Ignaz Semmelweis, został za ten sam pogląd wykluczony ze środowiska. Holmes na pewno też miał wrogów.

Zanim Emilia Dickinson zmarła, jej wiersz Sukces został zmieniony w druku, a wydawcą był Thomas Niles. Zmiana wprowadziła sprzeczność: zwycięstwo miało być definiowane w porażce tak niezaprzeczalnej, jak utrata flagi na rzecz zwycięskiego wroga.

Obiektywnie, atypowa struktura czasownikowa wskazuje, że autorem był ktoś inny niż Emily Dickinson:
As We went out and in
Between Her final Room
And Rooms where Those to be alive
Tomorrow were, a Blame

Proszę porównać notkę dla Rydwanu, Czas a Wieczność XXVII.

(21) XXI. Pierwsza lekcja / A {P}

(22) XXII. Po domu się krzątanie / A {T}

(23) XXIII. Na rozum, świat jest krótki / A

(24) XXIV. Boję się? / A

(25) XXV. Umieranie / A

(26) XXVI. Pływaków dwóch / A

(27) XXVII. Rydwan
Fascykuł i Johnson:
We passed the School, where Children strove
At Recess — in the Ring —
We passed the Fields of Gazing Grain —
We passed the Setting Sun —

Striving i leisure tworzą sprzeczność, odnotowaną dla The Wind, Surrender i The Last Night that She Lived, co do podobnych cząstek.

Obiekt myśli w pierwszej osobie liczby pojedynczej „wskakuje” w zwrotkę na rzeczownikowym prekursorze:
Or rather — He passed Us — {Słońce}
The Dews drew quivering and chill — {prekursor}
For only Gossamer, my Gown — {o “mnie”}
My Tippet — only Tulle —{o “mnie”}

Repetytywna fonemika, jak „dews drew”, nie przynależy ze stylem Emilii Dickinson.
The Dews drew quivering and chill…

Orzeczenie eliptyczne nie występuje w jej poezji bez czasownikowego prekursora.
The Dews drew quivering and chill —
For only Gossamer, my Gown
My Tippetonly Tulle

Porównajmy Pana pszczołę:
His feet are shod with gauze,
His helmet is of gold;
His breast, a single onyx
With chrysoprase, inlaid.

Na koniec, druk Johnsona zawiera piśmienny „mechaniczny” błąd, dziwny jak na autora we własnym tekście:
We paused before a House that seemed
A Swelling of the Ground
The Roof was scarcely visible —
The Cornice — in the Ground.

Pierwodruk: The cornice but a mound.

Akcent na jakości samogłoskowej [e] w zamknięciu trzech kolejnych wersów może skłaniać do fonologicznej kompensacji w czwartym. Możemy porównać Indiańskie lato, gdzie mielibyśmy cztery kolejne wersy akcentu na samogłosce [U].
Since then — ’t is Centuries — and yet
Feels shorter than the Day
I first surmised the Horses’ Heads
Were toward Eternity

Pierwodruk: Since then ‘t is centuries; but each

Fraza jak we passed the setting sun dobrze pasuje do osoby zainteresowanej astronomią. Utwory w tomie bezpośrednio następne to She Went as Quiet as the Dew i Resurgam.

(28) XXVIII. Odeszła cicho, jak rosa {S}
Nie ma różnicy w zawartości, między pierwszym drukiem a kopią piśmienną, z wyjątkiem pisowni Leverrier, która mogła być zwyczajową i wspieraną asymilacją wśród redaktorów w owym czasie. Urbain Le Verrier był francuskim astronomem, słynnym z obliczenia pozycji Neptuna.

(29) XXIX. Resurgam / A {T}

(30) XXX. Nie dla niebios niczym jest ona / A

(31) XXXI. Śmierć to aby dialog
Kopia piśmienna sugeruje czasownik to reason zamiast to argue; ten ostatni ma się jednak dobrze w poetyckiej metaforze dla spontanicznego zachowania oraz w słuchowym odbiorze tekstu.

(32) XXXII. Człowiekowi było późno
Fascykuł sugeruje zastąpienie wyrażenia nasz stary sąsiad frazą nasz nowy sąsiad, o Bogu. Religia nie była nowym zjawiskiem w czasach Emilii Dickinson i podążam za pierwodrukiem.

(33) XXXIII. Z Potomakiem
„Poprzez całą wojnę (domową) rzeka funkcjonowała w dużej mierze jak zawsze — jako droga transportu”, możemy przeczytać w Encyklopedii Virginia.

Encyklopedia śmierci i umierania mówi: „Z pewnością nie były to normalne czasy, więc niektóre rodziny, szczególnie te bardziej zamożne z Północy, robiły co mogły, by sprowadzić ciało ukochanego członka rodziny do domu, albo jadąc na południe, albo płacąc komuś by znalazł, odzyskał ciało i wysłał je na północ.”

Fascykuł sugeruje kształt słowny „ourself” w miejsce frazy „I never”. Moja półeczka podąża za pierwodrukiem.

(34) XXXIV. Aster polny wałęsa się za słońcem / A

(35) XXXV. Emancypacja {P} {T}
Fascykuł i druk Johnsona:
Two Bodies — therefore be —
Bind one — The Other fly

Podążam za pierwodrukiem, Bind one, and one will flee.

(36) XXXVI. Zawieruszony / A

(37) XXXVII. A jak bym już nie miała żyć / A

(38) XXXVIII. Jest o śnie spodziewanym / A {P}

(39) XXXIX. Dlaczego, się dowiem / A

(40) XL. Nigdy tyle co dwa razy nie straciłam / A

notki końcowe

[1] Crompton, John. Baker, John Sellon (red). 1798. Praktyka sądownicza King’s Bench i Common Pleas. Wydanie drugie. Londyn: A. Strahan. Link do bezpłatnego pliku PDF.

[2] Worcester, Joseph Emerson. 1860. Słownik języka angielskiego. Link do bezpłatnego zasobu Google.

[3] Emerson, Ralph Waldo, 1849. Nature; Natura; Przemowy i wykłady. Boston: Boston: J. Munroe. Zobacz w Wikiźródle.

[4] Parley, Peter. 1838. Wizyta w Londynie. Londyn: Charles Tilt. Darmowy ibuk Google.

Słówko fascicle pochodzi od łacińskiego fasciculus, mały pęczek. Czasy antyczne Rzymu, książka Aleksandra Adama z roku 1872, strona 191, mówi o Fascinusie, pomniejszym rzymskim bóstwie dla zapobiegania fascynacji: mogło to zainspirować fałszerstwo.

Alternatywny kształt litery s, wizualnie zdolny sugerować słówka zu lub zum jak w niemieckim, byłby jako fonologiczne rozwiązanie naiwny (w niemieckim litera ta służy pisowni, porównajmy słówko information).

Poetka nie była analfabetką i szczerze wierzę, że wiele manuskryptów to fałszerstwa: być może dla sugestii, że Emilia Dickinson miała obsesję na punkcie królowej Wiktorii, czego poezja nie wspiera, lub że miała sybillińskie sympatie. W to też bardzo wątpię. Zapraszam do lektury:
A New People
oraz
Ogłada w łacinie.