Filologia

EN

Filologia to wiedza o słowach — jak bywają wymawiane bądź zapisywane, jak zdarza się im stawać ludzką materią dla przemyśleń — jak składają się na język naturalny, w tekstach starych i w tekstach nowych.

Jak greckie filos i logos mówią razem, miłość umysłu i języka jest sensem tego pola ludzkich działań. Nie wymaga się pasji Sentymentalnej: miłość to elegancki kształt słowny, a umysł nie lubi afektywnych zaburzeń. W porównaniu z bezsensem tak brzydkim, jak umysł bez języka naturalnego — miłość jest cacy.

Webster All-In-One
Nowe / Używane od $13.20

Historia zna pomysły ładne i pomysły brzydkie, gdzie na kluczowe wygląda pojęcie obrzeża. Wrzucić filozofię, politykę i wojnę do jednej czarki, i oto ukazuje się Friedrich Nietzsche. W kolejnym kubku, klechda, polityka i wojna musują opowieściami J.R.R. Tolkiena. Była to pewnie po prostu szklanka, gdzie kolonialna polityka napęczniała po brzegi teorią praindoeuropejską Williama Jonesa: ni podstawy, ni stopki dla słówek jak mężczyzna, kobieta, czy dziecko.

Mieszanki te nie okazały się tak możliwe do przyjęcia, jak idea amerykańskiego tygla; a filologia, cóż, została gorzej niż struta. Tyle że nie na własnym gruncie, jak potwierdza nawet przesąd (Wikipedia, Philology).

“Złoty wiek filologii” trwał całe 19. stulecie, czy też “od Giacomo Leopardi i Friedricha Schlegla do Nietzschego”.

Na gruncie surowej krytyki Friedricha Nietzsche, od lat 1980-tych amerykańscy uczeni zaczęli widzieć filologię jako odpowiedzialną za wąskie, scjentystyczne studium języka i literatury.

W świecie anglosaskim opuszczono to pojęcie, w konsekwencji antyniemieckich odczuć po I Wojnie, kontynuuje narrację Wikipedia, ze znaczkiem “potrzebny cytat”.

Webster's Encyclopedic
Nowe / Używane od $10.54

Nie znam uzasadnienia dla słówka “scjentystyczny”. Nie mam też jak pomyśleć o rozsądnym cytacie dla “świata anglosaskiego”, a nie tylko z tego względu, że fizyka nadal daje kariery, pomimo nuklearnego doświadczenia Wojny Światowej Drugiej.

Nie przeczytałam nigdy żadnej pracy Nietzschego, którego nazwisko dalej sprawdzam z programem do pisowni: musi być, nie chce mi się pamiętać, przejrzawszy parę fragmentów jego Zaratustry; nie polubiłam stylu ani umysłowo leniwego obejścia — jedna z książek, jakie by mi trzeba zapłacić, żebym przeczytała.

Ostatnio zapoznałam się z jego karierą. Stał się profesorem filologii klasycznej w bardzo młodym wieku, lat 24, bez doktoratu, polecany jako “fenomen” przez Friedricha Wilhelma Ritschla. “Bez specjalnego tendre”, Prusycyzm jest jednak w liście wzmiankowany, a motywacja mogła być prywatna zarówno jak polityczna. Nietzsche nigdy nie przedstawił pracy doktorskiej; jego promocja łamała zasady szkolnictwa.

W jedynie rok później — i pomimo swych twierdzeń — dołączył do pruskiej armii. Cztery lata potem zdecydował się przejść na filozofię. W 1889 miał pierwsze odnotowane załamanie nerwowe. Uprzednio był użytkownikiem dużych ilości opium i chloral-hydratu, a od dzieciństwa cierpiał na zaburzenia wzrokowe, bóle głowy oraz niestrawność. Zmarł w 1900, po dwóch udarach, w wieku lat 44.

Niemiecka filozofia zasługiwałaby na winę za Nietzschego Übermenscha, gdyby był sens krytykować środowisko raczej niż jednostkę, za jego czy jej publikacje.

Względem zdrowia psychicznego, jest atutem filologa czy filolog, że się ich słowami do szaleństwa doprowadzić nie da; co do innych metod, inni ludzie też od nich wariują i filologia nie może brać na siebie winy.
Smile, emoticon

Webster Third New
Nowe / Używane od $48.44

Aby tak pomówić o filologii jako filologii, bez innych dociekań, uczciwy leksykograf mógłby na teorię instynktu uniwersalnego wzruszyć ramionami beznamiętnie, chyba że dzień byłby niedobry na nonsens. Instynkt to nie dość, żeby choć i tylko słówka wymawiać. Dla przykładu, forma czar to car jak rosyjski władca po angielsku, a urok po polsku).

Zaufania godzien etymolog podobnie mógłby zmarszczyć brwi, na językowego “przodka” gdzie słówka na mężczyzn, kobiety, dzieci i domy nie przypominają “potomstwa”. Ludzie zachowują te słówka poprzez wieki i jeżeli nie ma w nich podobieństwa między językami, z pewnością języki te nie pochodzą jeden od drugiego, ani nie mają wspólnego języka źródłowego. A bywa, że słówka zmieniają znaczenie, porównajmy pierwszy przykład w indeksie Słownika Polszczyzny XVI wieku, przymiotnik gończy, we frazie gończe drzewo, czyli lanca (gdyby dzień byłby niedobry).
Joke emoticon

Konkludując, ludzie są ludźmi. Nie idziemy do innego piekarza po zwrot pieniędzy, jeżeli miejscowy chleb jest za słony. Nasze oceny prac filologicznych także powinny być indywidualne.

Zapraszam do lektury:
Ni mężczyzny, kobiety, dziecka, ni domu, z tym plackiem.
Teoria praindoeuropejska Williama Jonesa.

NOTKA
J. R. R. Tolkien napisał, “instynkt filologiczny” jest “uniwersalny jak użycie języka”. Wikipedia, Tolkien, J. R. R. (1923). “Philology: General Works”. The Year’s Work of English Studies. 4 (1): 36–37. DOI 10.1093/YWES/IV.1.20.