Filologia

Filologia to wiedza o słowach, jak bywają wymawiane bądź zapisywane, jak stają się materią ludzkiej myśli; jak tworzą język naturalny, w tekstach starych i w tekstach nowych.

Co greckie filos i logos mówią razem, miłość umysłu i języka jest sensem tego pola ludzkich działań. Nie wymaga się pasji ■→Sentymentalnej: eleganckim kształtem słownym jest ■→miłość, a ■→umysł nie lubi afektywnych zaburzeń. W porównaniu z bezsensem tak brzydkim, jak umysł bez języka naturalnego — miłość jest cacy.

Historia zna pomysły ładne i pomysły brzydkie, gdzie na kluczowe wygląda pojęcie ■→obrzeża. Wrzucić filozofię, politykę i wojnę do jednej czarki, ukazuje się ■→Friedrich Nietzsche. W kolejnym kubku, klechda, polityka i wojna musują opowieściami ■→J.R.R. Tolkiena. Była to pewnie po prostu szklanka, gdzie kolonialna polityka napęczniała po brzegi teorią praindoeuropejską ■→Williama Jonesa: ni podstawy, ni stopki dla słówek jak mężczyzna, kobieta, dziecko czy dom.

Zapraszam do lektury:
■→Ni mężczyzny, kobiety, dziecka, ni domu, z tym plackiem.

Mieszanki te nie okazały się tak znośne jak idea amerykańskiego ■→tygla, a filologia, cóż, została gorzej niż struta. To jednakże nie na własnym gruncie, jak potwierdza nawet przesąd. Oto Wikipedia o ■→Filologii:
„Złoty wiek filologii” trwał całe 19. stulecie, czy też „od Giacomo Leopardi i Friedricha Schlegla do Nietzschego”. W świecie anglosaskim, filologia jako pojęcie na pracę nad językami i literaturami, co stało się jednoznaczne z praktykami niemieckich uczonych, została zarzucona w konsekwencji antyniemieckich odczuć po I Wojnie.
Na gruncie surowej krytyki Friedricha Nietzsche, od lat 1980-tych amerykańscy uczeni zaczęli widzieć filologię jako odpowiedzialną za wąskie, scjentystyczne studium języka i literatury.

Nie znam uzasadnienia dla słówka jak “scjentystyczny”, a ■→fakty tutaj są na pewno dość twarde. Nie uda mi się też pomyśleć o rozsądnym cytacie dla “świata anglosaskiego”, i to nie tylko dlatego że fizyka nadal daje robić kariery, pomimo nuklearnego doświadczenia Wojny Światowej Drugiej.

Nie przeczytałam nigdy żadnej pracy Nietzschego, którego nazwisko dalej sprawdzam z programem do pisowni: musi być, nie chce mi się pamiętać, przejrzawszy parę fragmentów jego ■→Zaratustry; nie polubiłam stylu ani umysłowo leniwego obejścia — jedna z książek co by mi trzeba zapłacić, żebym przeczytała.

Zapoznałam się pokrótce z Nietzschego karierą. Stał się profesorem filologii klasycznej w bardzo młodym wieku, lat 24, bez doktoratu, polecany jako „fenomen” przez ■→Friedricha Wilhelma Ritschla. „Bez specjalnego tendre”, ■→Prusycyzm jest jednak w liście wzmiankowany, a motywacja mogła być prywatna zarówno jak polityczna. Nietzsche nigdy nie przedstawił pracy doktorskiej; jego promocja łamała zasady szkolnictwa.

Jedynie rok później dołączył do pruskiej armii. Cztery lata potem zdecydował się przejść na filozofię. W 1889 miał pierwsze odnotowane załamanie nerwowe. Uprzednio był użytkownikiem dużych ilości opium i chloral-hydratu, a od dzieciństwa cierpiał na zaburzenia wzrokowe, bóle głowy oraz niestrawność. Zmarł w 1900, po dwóch udarach, w wieku lat 44.

Nietzschego ■→Übermensch przynależałby z filozofią, a nigdy filologią, jakiekolwiek szkoły widziałyby sens załączyć jego wynurzenia z obowiązkowymi listami lektur. Nie spotkałam nigdy nikogo, kto by miał Nietzschego za wpływ. Urodziłam się w 1970, a obronę świętowałam ■→szampanem (francuskim).

Względem zdrowia psychicznego, jest atutem filologa czy filolog, że się ich słowami do szaleństwa doprowadzić nie da; co do innych metod, inni ludzie też od nich wariują i filologia nie ma jak brać na siebie winy.

Smile, emoticon

Aby tak pomówić o filologii jako filologii, bez innych dociekań, uczciwy leksykograf mógłby na teorię instynktu uniwersalnego wzruszyć ramionami beznamiętnie, chyba że dzień byłby niedobry na nonsens. Instynkt to nie dość, żeby choć i tylko słówka wymawiać. Dla przykładu, forma czar to ■→car jak rosyjski władca po angielsku, a ■→urok po polsku.

Zaufania godzien etymolog podobnie mógłby zmarszczyć brwi, na językowego “przodka” gdzie słówka na mężczyzn, kobiety, dzieci i domy nie przypominają “potomstwa”. Ludzie zachowują te słówka poprzez wieki i jeżeli nie są podobne, z pewnością dane języki nie pochodzą jeden od drugiego, ani nie mają wspólnego języka źródłowego.

A bywa, że słówka zmieniają znaczenie. Porównajmy pierwszy przykład w indeksie ■→Słownika Polszczyzny XVI wieku, przymiotnik ■→gończy jak w gończym drzewie, czyli lancy (gdyby dzień był na bezsens niedobry).

Joke emoticon

Konkludując, ludzie są ludźmi. Nie idziemy do innego piekarza po zwrot pieniędzy, jeżeli miejscowy chleb jest za słony. Prace filologiczne także powinny być indywidualne oceniane.

Nie wiem jakie byłyby owe niemieckie filologiczne metody, które by Wikipedia trzymała w nieposzanowaniu; znanym mi sposobem jest „zrobić to wszystko tak, żeby się dało sprawdzić w materiałach źródłowych”. Filologowi czy filolog wolno też tworzyć swoje źródła, jak również wyrazić własne zdanie, co zaznacza wtedy własnym imieniem i nazwiskiem.
Z poważaniem, Teresa Pelka.

Źródło do poezji Emilii Dickinson

Epsilon, predykacja, kontur samogłoskowy, odniesienie osobowe w myśli abstrakcyjnej oraz ogółem spójność stylu, względem rękopisów i druku utwór za utworem. Więcej

Wiersze
Czas a Wieczność | Miłość | Natura | Życie

NOTKA
J. R. R. Tolkien napisał, “instynkt filologiczny” jest “uniwersalny jak użycie języka”. ■→Wikipedia, Tolkien, J. R. R. (1923). “Philology: General Works”. The Year’s Work of English Studies. 4 (1): 36–37. ■→DOI 10.1093/YWES/IV.1.20.

■→Ten tekst jest też dostępny po angielsku.


REKLAMA

Świat może i nigdy nie widział jej oryginalnego pisma, jeśli jej umiejętność została wzięta za nadnaturalną. Zapraszam do Wierszy Emilii Dickinson w przekładzie Teresy Pelka: zwrotka tematyczna, notki o inspiracji greką i łaciną, korelacie z Websterem 1828 oraz wątku arystotelesowskim, Rzecz perpetualna — ta nie zasadza się na czasie, ale na wieczności.

Format elektroniczny $2.99

Okładka twarda
268 stron, $21.91


POEMS BY EMILY DICKINSON, E-BOOK

The world may never have seen her original handwriting, if her skill was taken for supernatural. Feel welcome to Poems by Emily Dickinson prepared for print by Teresa Pelka: thematic stanzas, notes on the Greek and Latin inspiration, the correlative with Webster 1828, and the Aristotelian motif, Things perpetual — these are not in time, but in eternity.

Electronic format $2.99
E-book | NOOK Book | Kindle
Soft cover, 260 pages, $16.89
Amazon | Barnes & Noble
Hard cover, 260 pages, $21.91
Barnes & Noble | Lulu