Ogłada w łacinie

ENG

Dlaczego mówić circles, jeśli się mówi cats?
Kształt początkowej litery c wybrzmiewa jako {s} w circles, a jako {k} w cats. Obydwa słówka pochodzą z łaciny, circulus oraz cattus, lub catta, dla kota płci żeńskiej.
Wikimedia Commons Audio, Circle
Wikimedia Commons Audio, Cat

Rzecz tu o wymowie łaciny Wielkiej Pieczęci USA zgodnie z klasyką — i wiedząc, co i jak.

BOY READING CICERO, FRESCO BY VINCENZO FOPPAWikimedia Commons: Młody chłopiec czyta Cycerona,
fresk Vincenzo Foppa, US PD 1923

Antyczna łacina miała dźwięk jakiego dziś angielski nie ma prawie wcale, pisany [ts] w skrypcie fonetycznym. W polskim jest to dźwięk {c}, takoż zapisywany w fonetyce polskiej.

Rosyjski i polski mają {c} w słówkach jak cent czy zehn. Łacińskie centesimus znaczyło jedną setną, a centenionalis było małą monetą.
Google Translate, Cent in Russian
Wikimedia Commons Audio, Cent in Polish
Wikimedia Commons Audio, German ‘Zehn’, 10

Możemy wrócić do circles i cats. Angielskie słówka pochodzące z łaciny wybrzmiewają literkę c jako {s} przed samogłoskami przednimi, a jako {k} przed tylnymi i wszystkimi dźwiękami niesamogłoskowymi. Łacina klasyczna tak samo się miała dla {k}. Przed samogłoskami przednimi ludzie mówili {c}.

Fonetyczne nazwy dźwięków mowy bywają podważane, stąd ogólne pojęcie dźwięków niesamogłoskowych. Odróżniamy samogłoski tylne od przednich po pozycji języka. Nawet jeśliby nadąć usta do {u}, język utworzy samogłoskę tylną.


REKLAMA

Poezja Emilii Dickinson po polsku
Czas a Wieczność | Miłość | Natura | Życie.

Notki do poezji Emilii Dickinson | Fascykuły i druk; korelat poetycki z Websterem 1828, inspiracja łaciną i greką, wątek arystotelesowski, Rzecz perpetualna — ta zasadza się nie na czasie, ale na wieczności. Więcej→


Rosyjski, polski i niemiecki bywają też nazywane językami Szlaku bursztynowego. Przyjęły łacińskie {c} w rozmowach handlowych, a zaczęły używać literki c wraz z jej dźwiękiem także w słownictwie rodzimym. Nie ma w tych językach wzorców klasycznych jak circles i cats, a po upadku Rzymu zaczęto stosować dźwięk {c} gdzie w łacinie nigdy go przedtem nie było.
Wikimedia Audio, ‘Information’ in German
Wikimedia Audio, ‘Information’ in Polish
Wikimedia Audio, ‘Information’ in Russian

Dlaczego ludzie znad Tamizy nie adoptowali dźwięku {c}, jeżeli stało się tak wśród ludzi nad Bałtykiem? Cóż, możliwa jest teoria, iż — jak ludzie znad Loary — nie mieli na tyle bursztynu.

PICTURE: AMBER
Wikimedia Commons: Bursztyn, Public Domain

Wody Bałtyku przynosiły dużo bursztynu, a Szlak sprzyjał łacińskiej mowie. Zdarza się, że Szlak jest nazywany po angielsku road, ale rejon nie miał starożytnej “drogi szybkiego ruchu”, jak Via Appia, a poruszano się pieszo, na kopytach, bądź wiosłach, jak pozwalała powierzchnia planety.

PICTURE: THE AMBER TRAILWikimedia Commons: Baltis Amber Road, CC BY-SA 3.0

Francuzi czy Anglicy nie mieli wielu okazji do kontaktu w mowie, a uczyli się łaciny bardziej poprzez manuskrypty, przystosowując łacińskie dźwięki. Źródeł pisanych po łacinie była obfitość; kopiowano je i przewożono dla celów szkolnych. Angielski czy Francuski prawie że {c} nie mają, a ich tolerancja na {v} pozostaje niska wewnątrz sylab. [Svastika] jest niesławnym wyjątkiem we francuskim.

Wracając do Wielkiej Pieczęci: jak ją czytać z digrafem œ?
E pluribus unum
Annuit cœptis
Novus ordo seclorum
.

Łaciński digraf brzmiał całkiem jak {e} w “æra”. Ponieważ to samogłoska przednia, wymawiamy literkę c jako {c}, w słówku {ceptis}. Porównując angielski, słówka jak inception czy concept pochodzą od łacińskiego cœpio.

Starożytni zachowywali niesamogłoskowe powtórzenia; jest też takie w słówku {codzien—ny}. No i już:
{e pluribus unum}
{an—nuit ceptis}
{novus ordo seklorum}.

Zapraszam do wpisu o sensie słownym Wielkiej Pieczęci.
A New People
Z jedni, wielu powstaje, mówią sybillińskie wersety.
Wergiliusz pisał dla Oktawiana Augusta, który proskrybował i zgładził Cycerona. Założyciele może i używali poety do nauki łaciny, ale czy podążaliby za nim względem sensu słów Wielkiej Pieczęci? Więcej→


REKLAMA
Jeśli jej umiejętność została wzięta za nadnaturalną, świat może i nigdy nie widział jej oryginalnego pisma. Zapraszam do Wierszy Emilii Dickinson w przekładzie Teresy Pelka: zwrotka tematyczna, notki o inspiracji greką i łaciną, korelacie z Websterem 1828 oraz wątku arystotelesowskim, „Rzecz perpetualna — ta zasadza się nie na czasie, ale na wieczności”.
Format elektroniczny $2.99
Okładka twarda, 272 strony $22.34

Załączona analiza utworów pożytkuje kryterium obejmujące epsilon, strukturę orzeczenia, kontur samogłoskowy, fonemikę, odniesienie osobowe w myśli abstrakcyjnej i ogółem stylistyczną spójność. Rezultat wspiera zastrzeżenia względem oryginalności zszywek. Zawsze jest też proste pytanie: czy wierzymy, że Emilia Dickinson próbowała opowiedzieć o bardzo wyjątkowych Pszczołach, Uszach, czy Ptakach, tak szczególnych, że je piszemy z dużej litery?