Jabłka na nosach

ENG

Mówienie drugim językiem może zmienić wszystko, od rozwiązywania problemów po osobowość. To prawie jak by się było dwoma ludźmi, twierdzi Catherine de Lange.

„Mon espirit paratage” — „Moje dwa umysły” pojawiły się w piśmie New Scientist 5 maja, 2012. The Washington Post załączył jej artykuł na swojej witrynie.

Celem pani de Lange było porównanie dzieci jednojęzycznych i wielojęzycznych w testach na składnię, czyli sposoby na łączenie słów. Napisała ona:
Jednojęzyczne i dwujęzyczne, dzieci dostrzegały błąd we frazach jak „jabłka rosnęłły na drzewach”, ale powstały różnice przy rozważaniu zdań nonsensownych, jak „jabłka rosły na nosach”. Dzieci jednojęzyczne, skonfundowane głupstwem, jakim była fraza, błędnie zgłaszały pomyłkę, podczas gdy dwujęzyczne podawały poprawną odpowiedź.

Dzieciom zdarza się słuchać bajek, bądź je czytać. Czy dziecko mówi w jednym języku czy w paru, ważne jest tylko, by rozumiało słowa: była taka baśniowa kraina, dawno temu, gdzie jabłka rosły na nosach.

Pani de Lange nie przedstawiła w artykule swoich zadań. Możliwe, że błędnie je skonstruowała deiktycznie. Dzieci nie wiedziały o jakich nosach mowa; czy się skupić na składni, czy pragmatyce, czyli mowie w kontekście.

Rozważmy przykłady dwóch deiktycznie błędnych pytań po angielsku.

Obrazek 1. Do we have a real nose here?
Czy mamy tu prawdziwy nos?
Rzeźba nie jest twarzą, a obrazek nie jest przedstawianym przez siebie przedmiotem; po angielsku łódki i samoloty mają nosy, a nie dzioby.

COLLAGE: RZEŹBA, ŁÓDKA, ORAZ SAMOLOT

Obrazek 2. Could we have an apple square?
Nieopodal Big Apple Corner może być skwer; jabłka i ananasy (pine apples) da się kroić w kostkę; w bajkach czy naukowej fantastyce całe sady mogłyby przynosić tylko kwadratowe jabłka.

COLLAGE, PINE APPLE, APPLE, AND APPLE CORNER ROAD SIGN

Bez dodatkowej informacji o kontekście, nie mamy jak odpowiedzieć. Dzieciom zdarza się podejmować zadania, nawet gdy nie są one poprawnie skonstruowane. Powiedzieć, że coś jest nie w porządku, to bardziej zadanie dla osoby dorosłej.

Pomyślmy, jaki świat by musiał być, gdyby adoptować studium pani de Lange. Napisała, że mówi po angielsku i francusku.

Ludzie mówiący jedynie po francusku nosiliby tarcze zamiast parasoli, kiedy „leje jak z cebra”. Byliby takimi ludźmi, że „konfundują” ich językowe przenośnie, a po francusku padają z nieba halabardy, gdy po angielsku koty i psy (w którym to przypadku musielibyśmy uznać, iż ludzie mówiący jedynie po angielsku nie mają jak dotrzymywać terminów, pozostając w domu).

Joke emoticon

Trzeba by się bać wielojęzycznych medyków. Byliby tymi ludźmi, którzy nie dbają, co słowa znaczą dosłownie, a przypadek kardiologiczny mógłby służyć za zabawę opinią.


REKLAMA

Poezja Emilii Dickinson po polsku
Czas a Wieczność | Miłość | Natura | Życie.

Notki do poezji Emilii Dickinson | Fascykuły i druk; korelat poetycki z Websterem 1828, inspiracja łaciną i greką, wątek arystotelesowski, Rzecz perpetualna — ta zasadza się nie na czasie, ale na wieczności. Więcej→


Jaki ten świat jest rzeczywiście: obydwa języki, angielski zarówno jak francuski, mają mowę i pismo. To, co piszemy jako bread po angielsku, jest un pain, po francusku. Co piszemy pain po angielsku, nie ma jak być przyjemne, jakikolwiek to język.

CHŁOPIEC JEDZĄCY CHLEB, PUBLIC DOMAIN PICTURES

Chłopiec jedzący chleb, zdjęcie: Petr Kratochvil, Public Domain Pictures Net

Anglicy i Francuzi mieli wzajem wiele kontaktów, także historycznie. Musi tak być, że ludzie polegają na sensie słów, a sam w sobie kształt słowa nie wystarcza do psychologicznej rzeczywistości języka. Inaczej albo Francuzi, albo Anglicy, albo obydwa narody zmieniłyby swoje słowa. To od deiktyki zależy czy stwierdzamy, że słówko ma inne znaczenie.

Eksperymentowanie na dzieciach ogółem budzi wątpliwości etyczne. Poza tym, przyniesie raczej fałszywe efekty, gdy kształtować mowę dla eksperymentalnej wymiany werbalnej z dzieckiem. Ćwiczenia na słówkach wirtualnych zazwyczaj wspomagają składnię, bez różnicy między dziećmi jednojęzycznymi a multilingwalnymi.
Smile, emoticon

Poważne zastrzeżenia etyczne budzi relacja pani de Lange o skanach mózgów niemowląt, dla celów eksperymentalnych. Nie da się otrzymać od niemowlęcia świadomej zgody. Od strony językowych nauk, takie skany nie dadzą rozeznania.
Zapraszam do lektury:
Ludzkie mózgi, parametry i urządzenia


REKLAMA
Karty wolności USA po polsku
Deklaracja Niepodległości, Konstytucja, Karta Praw i dalsze poprawki, list Jerzego Waszyngtona do Przewodniczącego Kongresu Kontynentalnego, Proklamacja Emancypacji, Przemowa Gettysburska oraz amerykański hymn narodowy.
Okładka twarda, 102 strony, pełny wgląd, $19.79HARD COVER, DECLARATION, CONSTITUTION, BILL, AND FURTHER