Wszystkie języki ■→spacjalizują, czyli kojarzą czas i fizyczną przestrzeń. Część słówek dla przestrzeni stosuje się też do czasu, jak przed, w, lub na. Ażeby coś odbyło się w jakimś czasie musi być w tym świecie na to miejsce, i język koreluje pojęcia dla czasu z tymi dla przestrzeni.
Słówko spacjalizacja pochodzi od łacińskiego spatium. Oznaczało miejsce, przestrzeń, lub zakres.
Dziewczynka z Kosmicznej Odysei mówi że jej mama poszła do zakupów. Odnosi czynność do miejsca:
Where’s mommy?
Gone to shopping.
■→2001: A Space Odyssey, Stanley Kubrick Productions.
Wszyscy się ludzie wpierw uczymy gdzie są obiekty, stworzenia, wydarzenia, czy ludzie. Rozróżnianie kiedy co się dzieje jest późniejsze. Orientacja w przestrzeni fizycznej jest pierwotna, stąd nazwa spacjalizacja.
Wczesne sposoby myślenia nie znikają wraz z dorastaniem, a spacjalizacja dobrze pasuje do językowych standardów.
before the turn, może mówić o miejscu;
before ten, może mówić o czasie.
Języki mogą się różnić co do konkretnych słów dla transakcji między czasem i miejscem, spacjalizacja przynależy jednak ze zdrowym rozsądkiem także kiedy jesteśmy dorośli. Nie wymaga myślenia inaczej o zakupach czy łowieniu ryb. Potrafi wspomóc naturalne i wczesne kognitywne uzdolnienie w dalszym życiu.
Spróbujmy lekkiej łamigłówki. Jeżeli nasze odpowiedzi będą spójne w porównaniu z rodziną, przyjaciółmi, czy innymi ludźmi, możemy uznać rzecz za naturalną, nawet jeśli nigdy dotąd nie myśleliśmy, że coś takiego jak spacjalizacja może istnieć.
ZADANIE 1. Mamy cztery krótkie słówka i cztery wzorce. Próbujemy dobrać owe wzorce i słówka w pary.
Oto cztery krótkie słówka:
TO (po polsku do);
ON (po polsku na);
AT (po polsku przy);
IN (po polsku w, we).
Jednego doboru już dla nas dokonano:
I have thought: TO.
Odpowiedź znajduje się u dołu strony.
Oto cztery wzorce:
A. I think.
Jestem zdania czy opinii, że…
Ogółem uważam; myślę, że…
B. I am thinking.
Rozmyślam teraz, zastanawiam się;
Myślę teraz nad…
C. I have thought.
Myślę tak już od jakiegoś czasu, że…
Mija teraz już jakiś czas, jak jestem zdania, że…
Dotąd uważałem / uważałam…
D. I have been thinking.
Rozmyślam nad tym już jakiś czas;
Już od jakiegoś czasu tak się zastanawiam…
ZADANIE 2. Zastanówmy się, czy dobralibyśmy powyższe wzorce i krótkie słówka inaczej, dla następujących fraz o przeszłości i przyszłości.
E. I thought | I will think.
F. I was thinking | I will be thinking.
G. I had thought | I will have thought.
H. I had been thinking | I will have been thinking.
Odpowiedź pojawia się po przewinięciu obrazka.
I think: ON;
I am thinking: IN;
I have thought: TO;
I have been thinking: AT.
Skojarzenie potrafi działać tak samo dla przeszłości i przyszłości.
Zapraszam do dalszej lektury:
■→Aspekty gramatyczne, czy kognitywne zmienne?
■→Ten tekst jest też dostępny po angielsku.
REKLAMA
Świat może i nigdy nie widział jej oryginalnego pisma, jeśli jej umiejętność została wzięta za nadnaturalną. Zapraszam do Wierszy Emilii Dickinson w przekładzie Teresy Pelka: zwrotka tematyczna, notki o inspiracji greką i łaciną, korelacie z Websterem 1828 oraz wątku arystotelesowskim, Rzecz perpetualna — ta nie zasadza się na czasie, ale na wieczności.
Wolny dostęp,
■PDF w Internet Archive
■E-pub
■Okładka twarda, 268 stron
TERESA PELKA IN POLISH 