Ogłada w łacinie

Dlaczego mówić circles, jeśli mówimy cats?
Początkowa litera c wybrzmiewa jako {s} w circles, a jako {k} w cats. Źródłem obydwu słów jest łacina, circulus oraz cattus, bądź catta, dla kota żeńskiego rodzaju.

Rzecz tu o wymowie łaciny Wielkiej Pieczęci USA zgodnie z klasyką — i wiedząc, co i jak.

Także w imieniu Cyceron, antyczna łacina miała dźwięk jakiego dziś angielski nie ma prawie wcale, pisany [ts] w skrypcie fonetycznym. W polskim jest to dźwięk {c}, takoż zapisywany w fonetyce polskiej.

Da się go utworzyć mówiąc {s} i zamykając na podniebieniu twardym jak dla {t}.

Polski lub niemiecki mają {c} w słówkach pochodzących od łacińskich wartości dzisiętnych, jak cent lub zehn, dziesięć.

Łacińskie centesimus odnosiło się do części setnej, a centenionalis nazywano monetę.

Możemy wrócić do circles oraz cats. Angielskie słówka pochodzące z łaciny wybrzmiewają literkę c jako {s} przed samogłoskami przednimi, a jako {k} przed tylnymi, oraz wszystkimi dźwiękami niesamogłoskowymi. Łacina klasyczna tak samo się miała dla {k}. Przed samogłoskami przednimi ludzie mówili {c}

Fonetyczne nazwy dźwięków mowy bywają podważane, stąd ogólne pojęcie dźwięków niesamogłoskowych. Odróżniamy samogłoski tylne od przednich po pozycji języka. Nawet jeśliby nadąć usta dla {u}, język utworzy samogłoskę tylną.

Rosyjski, polski i niemiecki bywają też nazywane językami ■→Szlaku bursztynowego. Przyjęły łacińskie {c} w rozmowach handlowych, a zaczęły używać literki c wraz z jej dźwiękiem także w słownictwie rodzimym. Nie ma w tych językach wzorców klasycznych jak circles i cats, a po upadku Rzymu zaczęto stosować dźwięk {c} gdzie w łacinie nigdy go przedtem nie było.

Dlaczego ludzie znad Tamizy nie adoptowali dźwięku {c}, jeżeli stało się tak wśród ludzi nad Bałtykiem?

Cóż, możliwa jest teoria iż — jak ludzie znad Loary — nie mieli na tyle ■→bursztynu.

Wody Bałtyku przynosiły dużo bursztynu, a Szlak sprzyjał łacińskiej mowie. Zdarza się, że Szlak jest nazywany po angielsku road, ale rejon nie miał starożytnej “drogi szybkiego ruchu”, jak ■→Via Appia, a poruszano się pieszo, na kopytach, bądź wiosłach, jak pozwalała powierzchnia planety.

Francuzi czy Anglicy nie mieli wielu okazji do kontaktu w mowie, a uczyli się łaciny bardziej poprzez manuskrypty, przystosowując łacińskie dźwięki do swej rodzimej mowy.

Źródeł pisanych po łacinie była obfitość; kopiowano je i przewożono dla celów szkolnych. Angielski czy Francuski prawie że {c} nie mają, a ich tolerancja na {v} pozostaje niska wewnątrz sylab. [Svastika] jest niesławnym wyjątkiem we francuskim.

Wracając do Wielkiej Pieczęci: jak ją czytać z digrafem œ?
E pluribus unum
Annuit cœptis
Novus ordo seclorum.

Łaciński digraf œ brzmiał całkiem jak {e} w “æra”. Ponieważ to samogłoska przednia, wymawiamy literkę c jako {c}, w słówku {ceptis}. Porównując angielski, słówka jak inception lub concept pochodzą od łacińskiego cœpio.

Starożytni zachowywali niesamogłoskowe powtórzenia; jest też takie w słówku {codzien—ny}. No i już:
{e pluribus unum}
{an—nuit tseptis}
{novus ordo seklorum}.

Zapraszam do lektury o sensie słownym łaciny Pieczęci:
■→A New People

Out of one, many, mówią sybillińskie wersety.
Out of many, one, mówi Pieczęć.
Wergiliusz pisał dla Oktawiana Augusta, który proskrybował i zgładził Cycerona. Założyciele może i używali poety do nauki łaciny, ale czy podążaliby za nim względem sensu słów Wielkiej Pieczęci? Więcej→

■→Ten tekst jest też dostępny po angielsku.


REKLAMA

Świat może i nigdy nie widział jej oryginalnego pisma, jeśli jej umiejętność została wzięta za nadnaturalną. Zapraszam do Wierszy Emilii Dickinson w przekładzie Teresy Pelka: zwrotka tematyczna, notki o inspiracji greką i łaciną, korelacie z Websterem 1828 oraz wątku arystotelesowskim, Rzecz perpetualna — ta nie zasadza się na czasie, ale na wieczności.
Wolny dostęp,
■→PDF w Internet Archive
■→E-pub 2.99 USD
Okładka twarda
■→268 stron, 21.91 USD


POEMS BY EMILY DICKINSON, E-BOOK

The world may never have seen her original handwriting, if her skill was taken for supernatural. Feel welcome to Poems by Emily Dickinson prepared for print by Teresa Pelka: thematic stanzas, notes on the Greek and Latin inspiration, the correlative with Webster 1828, and the Aristotelian motif, Things perpetual — these are not in time, but in eternity.
■→Internet Archive, free PDF access;
Electronic format, 2.99 USD
■→E-book | NOOK Book | Kindle
Soft cover, 260 pages, 16.89 USD
■→Amazon | Barnes & Noble
Hard cover, 260 pages, 21.91 USD
Barnes & Noble | Lulu